Boğaziçi Üniversitesi (BOUN), İstanbul'da yer alan bir devlet üniversitesi. 16 Eylül 1863 tarihinde Cyrus Hamlin ve Christopher Robert tarafından öncülü Robert Koleji kuruldu. Güney Kampüs, yüz yılı aşkın bir süre koleje bağlı olarak kullanıldıktan sonra üzerinde bağımsız bir üniversite kurulması için 10 Eylül 1971 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'ne devredilerek Boğaziçi Üniversitesi kuruldu. Günümüzde toplam 1.672.106 m2lik alana sahip olan ve yedi yerleşkesi bulunan Boğaziçi Üniversitesi, İngilizce eğitim verir. Boğaziçi Üniversitesi, Yükseköğretim Kurumları Sınavında en yüksek puanları alan öğrenciler tarafından tercih edilen üniversitelerden biri oldu. Örneğin;[2] 2006, 2007 ve 2009 yıllarında, YKS'de tüm puan türlerinde en fazla tercih edilen üniversiteler kategorisinde 1. oldu.[3][4]
Amerikalı eğitimci ve mimar Cyrus Hamlin ile Amerikalı tüccar Christopher Rheinlander Robert, 16 Eylül 1863'te bir araya gelerek Bebek'te Robert Kolej adıyla bir kolej açtı. Bu kolej, ABD dışındaki ilk Amerikan koleji olarak kayıtlara geçti ve eğitime dört erkek öğrenciyle eski ahşap bir binada başladı. Kuruluş aşamasında Robert, mali problemlerle ilgilenirken ilk başkan seçilen Hamlin ise ABD'den kaynak sağladı. Kolejin Yönetim Kurulu, herhangi bir ayrım yapılmaksızın tüm öğrencilerin derslere kabul edilmesini ve eğitimin İngilizce verilmesini kararlaştırdı. 20 Aralık 1868'de Rumeli Hisarı'nda okul binası inşa edilmesi amacıyla Osmanlı Padişahı Abdülaziz'den izin alındı.[5] Bugün Güney Kampüs adıyla anılan, Bebek'teki ana kampüste ilk binanın inşası 5 Temmuz 1868'de başlayıp 17 Mayıs 1871'e kadar sürdü. Robert Kolej'in bu ilk binasına Hamlin Hall adı verildi. Erkeklere eğitim veren Robert Kolej'i, aynı yıl kızlara eğitim vermesi için Gedikpaşa'da açılan Amerikan Kız Koleji takip etti.[6] Hamlin Hall'ün açılışını başkan evi olarak 1891'de açılan Kennedy Lodge, hazırlık binası olarak 1902'de açılan Theodorus Hall, spor salonu olarak 1904'te açılan Dodge Hall, 1906'da açılan Washburn Hall, 1913'te açılan Anderson Hall ve dispanser olarak 1914'te açılan Sloane Hall izledi. Böylece Güney Kampüs'te yer alan tarihî binaların inşası I. Dünya Savaşı'na kadar tamamlandı. Binaların yapımında bu kampüste bulunan ocaktan çıkarılan mavi kireç taşı kullanıldı.[7][8]
Bağışlarla gelişen Robert Kolej, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı öncesi ve sonrasında birçok finansal sıkıntı yaşadı. 1932'de Paul Monroe, aynı anda hem Robert Kolej'in hem de Amerikan Kız Kolejinin başına geçen ilk kişi oldu. Böylece iki okul da aynı kişinin idaresine girdi. 1935'te ilk Türk müdür Hüseyin Pektaş başa geldi. 1957'de kolejin bir bölümü yüksekokula dönüştürüldü. İki yıl sonra Robert Kolej ve Amerikan Kız Koleji tek bir mütevelli heyet tarafından idare edilmeye başladı.[6] 1960'lı yıllara gelindiğinde yöneticiler, iki koleji birleştirip karma eğitim veren bir okul hâline getirmeyi düşünmeye başladı. Bununla birlikte bugün Güney Kampüs olan alanın tamamen Türkiye hükûmetine bırakılması fikirleri gelişti.[7][8]
26 Ocak 1971'de Yönetim Kurulu, Robert Kolej üzerinden Boğaziçi Üniversitesi adıyla bağımsız bir üniversite kurulması için Türkiye hükûmetini teşvik eden önergeyi kabul etti.[7][8] Ağustos'ta Türkiye Büyük Millet Meclisi okulun devlete geçişi hakkındaki maddeleri görüşmeye başladı, bazı milletvekilleri okulun adının Boğaziçi Üniversitesi yerine Fatih Üniversitesi olması fikrini öne sürse de bu fikir kabul görmedi.[9][10] Aynı ay kabul edilen kanun tasarısıyla birlikte[11] Boğaziçi Üniversitesinde üç yıllık bir geçiş sürecinin ardından Türkiye'de kabul edilen üniversiteler kanununa göre eğitim verilmeye başlanması kararlaştırıldı.[12] 10 Eylül'de, günümüzde Güney Kampüs olan 118 dönümlük alan binalar, kütüphane ve laboratuvarlarıyla birlikte resmen Türkiye'ye devredilerek Boğaziçi Üniversitesi adıyla kamulaştı.[7] Aynı ay Robert Kolej ile Amerikan Kız Koleji birleşerek aynı adla Arnavutköy'de karma eğitim vermeye başladı.[8] Aptullah Kuran, Boğaziçi Üniversitesinin ilk rektörü seçildi.[5] 20 Eylül'de üniversite yeni adıyla ilk derslerine başladı.[13]
Boğaziçi Üniversitesinin beşi Avrupa Yakasında ve ikisi Anadolu Yakasında olmak üzere toplam yedi kampüsü vardır. Bu kampüsler toplamda 1.672.106 m2lik bir alanı kaplar.[14] Güney Kampüs, üniversitenin ana kampüsüdür ve büyük kısmı 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında yapılan binalardan oluşur. Bebek, Beşiktaş'a kurulmuştur. 118 dönümlük bir alanı kaplar. 1. Erkek Yurdu (Hamlin Hall); 1. Kız Yurdu (Zeynep-Ayşe Birkan Kız Yurdu ya da Theodorus Hall); konferanslarda, konserlerde, başta öğrenciler ya da öğretmenlerin yaptığı çeşitli toplantılarda kullanılan 487 kişi kapasiteli Albert Long Hall; fen-edebiyat fakültesinde yer alan çeşitli bölümlerin derslerinin verildiği Anderson Hall; Bilgi İşlem Merkezi; finansal ofis, iletişim ofisi, iş ofisi, kayıt işleri ofisi ve postaneden oluşan Yönetim Binası ya da diğer adıyla Gates Hall; Hülya Bozkurt Güzel Sanatlar Atölyesi; Kurumsal İletişim Ofisi; Öğrenci Dekanlığı; Mezunlar Derneği (BÜMED); Mithat Alam Film Merkezi; bir spor salonu ve tiyatro içeren Öğrenci Faaliyetleri Binası; Öğretim Üyeleri Merkezi (Kennedy Lodge); 1963'te inşa edilen ve mühendislik fakültesi olarak kullanılan Perkins Hall; sosyoloji ve psikoloji derslerinin görüldüğü Sloane Hall; Üniversite Kültürel Miras Müzesi; rektör, rektör yardımcıları, genel sekreter ofisi ile personel, araştırma ve planlama ofislerinden oluşan, 1932'de inşası tamamlanan Van Millingen Kütüphanesi; iktisadi ve idari bilimler fakültesinin derslerinin görüldüğü Washburn Hall ile Yönetim Ofisleri üniversitenin Güney Kampüs'te yer alan birimleridir.[15]
Kuzey Kampüs, Hisar Kampüsü ve Uçaksavar Kampüsü üniversitenin Bebek'teki diğer kampüsleridir. 12 Eylül Darbesinden sonra Yükseköğretim Kurulunun kurulmasıyla Kuzey Kampüs ile Hisar Kampüsü üniversite bünyesine kazandırılmıştır.[16][17][18] Kuzey Kampüs'te merkezî kütüphane koleksiyonlarını içeren Aptullah Kuran Kütüphanesi; Eğitim Fakültesi Binası; YADYOK Hazırlık Birimi; Mesleki Çalışmalar Yüksekokulunun elektronik laboratuvarları, üniversitenin yayınevine ait ofisleri ile matbaayı içeren Eğitim Teknolojileri Binası ve öğretim üyelerinin ofisleri, seminer odaları ile laboratuvarlardan oluşan Fen ve Mühendislik Binası ya da diğer adıyla Kare Blok Kuzey Kampüs'te yer alır. Kare Blok'ta bulunan laboratuvarlar bilgisayar mühendisliği, elektrik ve elektronik mühendisliği, fizik, inşaat mühendisliği, kimya, kimya mühendisliği, moleküler biyoloji ve genetik, makine mühendisliği ile nükleer mühendislik laboratuvarlardır. Kuzey Kampüs'te ek derslik ihtiyacına çözüm olması için inşa edilen Yeni Bina (New Hall), dört yurt ve bir kitabevi de bulunur.[19] Üç ana binası olan Hisar Kampüsü, 1990'da açılmıştır.[8] 7.924 m2 alana sahiptir ve içinde bir spor tesisinin yanı sıra Çevre Bilimleri Enstitüsü ve Yönetim Bilimleri Fakültesi bulunur.[20] Uçaksavar Kampüsü'nde görevliler için lojmanlar, öğrenciler için bir yurt, Garanti Kültür Merkezi, kapalı spor salonu ve stadyum vardır.[21]
Sarıtepe Kampüsü, Kilyos'ta Karadeniz kıyısında yer alır. 1.272.600 m2 alana sahip olan bu kampüs sadece hazırlık öğrencileri içindi, YADYOK ve üç yurdun yanı sıra bir sosyal tesis içerir. 2014'ün sonundan bu yana üniversiteye ait rüzgâr santrali ile elektrik ihtiyacını karşılar ve bu özelliğe sahip ilk üniversite olarak kayıtlara geçmiştir.[22] Ayrıca burada üniversitenin mezunlar derneğinin işlettiği Burc Beach adlı bir plaj da vardır.[23] Kampüs arazisi 1985'te üniversiteye katılsa da buradaki ilk derslere 2002-2003 akademik yılında başlanmıştır.[24] İyileştirme çalışmalarına rağmen kampüsün İstanbul'un sık nüfuslu alanlarına uzaklığı ve buna bağlı olarak gelişen ulaşım sorunları Kilyos'ta okuyan öğrencilerin birçok kez eylem yapmasına sebep olmuştur.[25][26] Kandilli Kampüsü, Kandilli Rasathanesinin 1982'de Boğaziçi Üniversitesine bağlanmasıyla oluşmuştur ve rasathaneye bir de Deprem Araştırma Enstitüsü eklenmiştir.[27] Üniversitenin Anadolu Yakası'ndaki ilk kampüsüdür ve Kandilli, Üsküdar'da yer alır.
18.02.2022 tarihinde alınan kararla Marmara Üniversitesinin kampüslerinden biri olan Anadolu Hisarı Kampüsü, Boğaziçi Üniversitesine devredildi.[28] Kilyos'taki kampüsün yerleşkesi ve depreme dayanıklılığının düşük olması nedeniyle bu kampüsün hazırlık sınıfı öğrencilerinin kullanımına karar verildi. Önceki yıllarda bu kampüste eğitim gören Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencilerinin binaları boşaltılarak ve yenilenerek 2022-2023 akademik yılı itibarıyla Boğaziçi Üniversitesi hazırlık sınıfı öğrencilerinin eğitim göreceği bir kampüs oldu. Fakat, önceden burada okuyan Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin yeni kampüs inşaatının bitmemesi sebebiyle kampüs şu anda Boğaziçi Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi öğrencilerinin ortak kullanımında.
Paylaş